<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0188-4557</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Estudios sociales (Hermosillo, Son.)]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Estud. soc]]></abbrev-journal-title>
<issn>0188-4557</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Centro de Investigación en Alimentación y Desarrollo A.C.]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0188-45572016000200011</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Direito ao desenvolvimento e direitos humanos no Relatório do Desenvolvimento Humano de 2000]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Right to development and human rights in the 2000 Human Development Report]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rezende]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria José de]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Estadual de Londrina  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<volume>26</volume>
<numero>48</numero>
<fpage>11</fpage>
<lpage>40</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0188-45572016000200011&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0188-45572016000200011&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0188-45572016000200011&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo: O objetivo deste estudo é demonstrar que há no Relatório do Desenvolvimento Humano (RDH) de 2000 uma tentativa de esclarecer quais são os laços existentes entre direito ao desenvolvimento e direitos humanos. O procedimento metodológico assenta-se em uma análise documental histórico-hermenêutica que visa desvendar o significado que este enlace possui no contexto sociopolítico atual. A análise destes documentos resultou na constatação de um empenho para atestar que existe uma simultaneidade entre garantias de direitos aos que vivem em situação de privação e rompimento com a impotência à qual eles estão submetidos. São muitos os diagnósticos e prognósticos contidos no decorrer deste material, no âmbito somente de um artigo não é possível analisar todas as nuanças contidas em suas proposições. Isto põe alguns limites ao estudo. Conclui-se que há um esforço visível, neste documento, de abraçar uma perspectiva assentada nos direitos humanos e fundamentais.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract: The aim of this study is to demonstrate that there is in the 2000 Human Development Report (HDR) an attempt to clarify what are the links between the right to development and human rights. The methodological approach is based on a historical-hermeneutic documentary analysis aimed to unravel the meaning that this link has in the current socio-political context. The analysis of these documents resulted in the finding of a commitment to certify that there is simultaneity between rights guarantees to those living in deprivation and a disruption situation with the impotence to which they are subjected. There are many diagnoses and prognoses throughout this material. Under only one article it is not possible to analyze all the nuances contained in its proposals. This poses some limitations to the study. It is concluded that there is a visible effort in this document to embrace a perspective based on human and fundamental rights.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[desenvolvimento regional]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[pobreza]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[direitos humanos]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[desenvolvimento humano]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Brasil]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[regional development]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Poverty]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[human rights]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[human development]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Brasil]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Entrevista]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Agamben]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revista do departamento de Psicologia da UFF]]></source>
<year>2006</year>
<volume>18</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>1-6</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O que é um povo? Análise de uma fratura biopolítica]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Agamben]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Folha de S. Paulo]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Agarwala]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. N.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Singh]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A economia do subdesenvolvimento]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Contraponto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bauman]]></surname>
<given-names><![CDATA[Z.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Hermenêutica e teoria social moderna]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. R. Ribeiro da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Realismo e redes: dilemas metodológicos na obra de Anthony Giddens]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>188-98</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bauman]]></surname>
<given-names><![CDATA[Z.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O mal-estar da pós modernidade]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-name><![CDATA[Rio de Janeiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O livro negro da fome]]></source>
<year>1957</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geopolítica da fome: ensaio sobre os problemas de alimentação e de população no mundo]]></source>
<year>1961</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sete palmos de terra e um caixão]]></source>
<year>1967</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Geografia da fome]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>CEPAL</collab>
<source><![CDATA[El desarrollo social de América latina en la postguerra]]></source>
<year>1963</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Solar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Nações Unidas</collab>
<source><![CDATA[Declaração sobre o Direito ao desenvolvimento]]></source>
<year>1986</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La mente, la pobreza y el banco mundial: una perspectiva de derechos humanos]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Etchichury]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revista Enfoques]]></source>
<year>2015</year>
<volume>16</volume>
<numero>23</numero>
<issue>23</issue>
<page-range>49-65</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elias]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A sociedade dos indivíduos]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-name><![CDATA[Rio de Janeiro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elias]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Teoria simbólica]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Oeiras ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Celta]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elias]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Envolvimento e alienação]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Bertrand Brasil]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Características Universais da sociedade humana]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elias]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução à Sociologia]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>113-45</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A evolução do conceito de desenvolvimento]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elias]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução à Sociologia]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>159-67</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Elias]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Norbert Elias por ele mesmo]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Foucault]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A ordem do discurso]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Loyola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dialética do desenvolvimento]]></source>
<year>1964</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundo de Cultura]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Subdesenvolvimento e estagnação na América Latina]]></source>
<year>1966</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Civilização Brasileira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Teoria e política do desenvolvimento econômico]]></source>
<year>1969</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cia Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O mito do desenvolvimento econômico]]></source>
<year>1974</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Prefácio à nova economia política]]></source>
<year>1977</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Brasil: a construção interrompida]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O capitalismo global]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A reconstrução do Brasil]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Praga]]></source>
<year>1999</year>
<numero>8</numero>
<issue>8</issue>
<page-range>9-13</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O longo amanhecer]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Em busca de novo modelo]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paz e Terra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Sobre corpo, reflexividade: um diálogo entre Anthony Giddens e Michel Foucault]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gomes]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Almeida]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. Q.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[F. Vaz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alexandre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Política &amp; Sociedade]]></source>
<year>2009</year>
<volume>8</volume>
<numero>15</numero>
<issue>15</issue>
<page-range>299-319</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Goldthorpe]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sociologia do terceiro mundo: disparidade e envolvimento]]></source>
<year>1977</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Confissão de um dissidente: revisitando a estratégia do desenvolvimento econômico]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hirschman]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A economia como ciência moral e política]]></source>
<year>1986</year>
<page-range>81-117</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brasiliense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Kalecki]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Programação do desenvolvimento econômico]]></source>
<year>1969</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Pioneira]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Democracia, desenvolvimento humano e direitos humanos]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[O'Donnell]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revista debates]]></source>
<year>2013</year>
<volume>7</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>15-114</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Piketty]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O capital no século XXI]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Intrínseca]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pinto]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Distribuição de renda na América Latina e desenvolvimento]]></source>
<year>1976</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Prebisch]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dinâmica do desenvolvimento Latino-americano]]></source>
<year>1964</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundo de Cutura]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Prebisch]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Cinco etapas en mi pensamiento sobre el desarrollo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Meier]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Seers]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pioneros del desarrollo]]></source>
<year>1986</year>
<page-range>178-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Tecnos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório do Desenvolvimento Humano: Participação popular]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório do Desenvolvimento Humano: Um programa para La cumbre mundial sobre desarrollo social]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório do Desenvolvimento Humano: desenvolvimento humano para erradicar a pobreza]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório do Desenvolvimento Humano: La mundialización com rostro humano]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório do Desenvolvimento Humano 2000: Direitos Humanos e Desenvolvimento Humano]]></source>
<year>2000</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório de Desenvolvimento Humano 2001: Fazendo as novas tecnologias trabalhar para o desenvolvimento humano]]></source>
<year>2001</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório do Desenvolvimento Humano/2003: Um pacto entre nações para eliminar a pobreza humana]]></source>
<year>2003</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Cooperação internacional numa encruzilhada]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Além da escassez: poder, pobreza e as crises mundiais da água]]></source>
<year>2006</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[A verdadeira riqueza das nações: caminhos para o desenvolvimento humano]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>RDH</collab>
<source><![CDATA[Relatório de Desenvolvimento Humano: a ascensão do sul: progresso humano num mundo diversificado]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-name><![CDATA[PNUD]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rezende]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. J. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Geopolítica da fome: uma obra esclarecedora das nuanças básicas de um debate político sobre as populações pobres no mundo]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Magno]]></surname>
<given-names><![CDATA[T. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Josué de Castro]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>497-512</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Miguel de Cervantes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As nações de desenvolvimento social como base para a abordagem do desenvolvimento humano presente no Relatório do Desenvolvimento Humano (RDH) de 1990]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rezende]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. J. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ensaios FEE]]></source>
<year>2013</year>
<volume>34</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>91-122</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rezende]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. J. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Algumas comparações entre as propostas de Josué de Castro de combate às exclusões sociais e as contidas nas metas dos Objetivos de Desenvolvimento do Milênio (ODM) das Nações Unidas]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Souza Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Inclusão: debates em diferentes contextos]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>881-394</page-range><publisher-loc><![CDATA[Londrina ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UEL]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ricoeur]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interpretação e ideologias]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Francisco Alves]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ricoeur]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Teoria da interpretação]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rudiger]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ciência social crítica e pesquisa em comunicação: trajetória histórica e elementos de epistemologia]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto Alegre ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gattopardo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sachs]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Caminhos para o desenvolvimento sustentável]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Garamond]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sachs]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desenvolvimento: includente, sustentável, sustentado]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Garamond]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Análise sociológica e linguística de narrativas]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Schütze]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Civitas]]></source>
<year>2014</year>
<volume>14</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>11-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="book">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ideologia e hegemonia]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Scott]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sociologia: conceitos-chaves]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>104-8</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sen]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Poverty and famine: on essai on entitlement and deprivation]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-loc><![CDATA[Oxford ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sen]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sobre ética e economia]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Entrevista programa Roda Vida da TV Cultura]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sen]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memória Roda Vida]]></source>
<year>2001</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sen]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O valor da democracia]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[El Viejo Topo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sen]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desigualdade reexaminada]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Record]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sen]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desenvolvimento como liberdade]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cia das Letras]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B66">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Hermenêutica e ciências humanas]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Soares]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudos históricos]]></source>
<year>1988</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>100-42</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B67">
<nlm-citation citation-type="book">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Metodologia e hermenêutica I e II]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Souza]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução a uma Ciência pós-moderna]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Afrontamento]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B68">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La propuesta hermenéutica de Charles Taylor: una crítica a la epistemología dominante en la ciencia política]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Souroujon]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Athenea Digital]]></source>
<year>2015</year>
<volume>15</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>270-86</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B69">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Taylor]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Las fuentes de yo]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paidós]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B70">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Taylor]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La interpretación y las ciencias del hombre]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Lara]]></surname>
<given-names><![CDATA[E. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La liberdade de los modernos]]></source>
<year>2005</year>
<page-range>143-98</page-range><publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Amorrortu]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B71">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Thompson]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ideologia e cultura moderna]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Petrópolis ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B72">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tolipan]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Tineli]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A controvérsia sobre distribuição de renda e desenvolvimento]]></source>
<year>1975</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Zahar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B73">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O Brasil rural ainda não encontrou seu eixo de desenvolvimento]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Veiga]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudos Avançados]]></source>
<year>2001</year>
<volume>15</volume>
<numero>43</numero>
<issue>43</issue>
<page-range>101-19</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B74">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Veiga]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O prelúdio do desenvolvimento sustentável]]></source>
<year>2005</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B75">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Veiga]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Desenvolvimento sustentável: desafio do século XXI]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Garamond]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
