<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2007-6835</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista ALCONPAT]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. ALCONPAT]]></abbrev-journal-title>
<issn>2007-6835</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Asociación Latinoamericana de Control de Calidad, Patología y Recuperación de la Construcción A.C.]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2007-68352023000300005</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.21041/ra.v13i3.660</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Análisis de las propiedades mecánicas de un suelo expansivo para la autoconstrucción de una vivienda de interés social]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Analysis of the mechanical properties of an expansive soil for the self-construction of a social housing]]></article-title>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Análise das propriedades mecânicas de um solo expansivo com vistas à autoconstrução de uma habitação social]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pérez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidad Autónoma de Querétaro Facultad de Ingeniería ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Santiago de Querétaro ]]></addr-line>
<country>Mexico</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidad Autónoma de Querétaro Facultad de Ingeniería ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Santiago de Querétaro ]]></addr-line>
<country>Mexico</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>13</volume>
<numero>3</numero>
<fpage>312</fpage>
<lpage>327</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2007-68352023000300005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2007-68352023000300005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2007-68352023000300005&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen El presente artículo de investigación muestra un análisis de un suelo expansivo del Residencial Santa Fe, en la zona Este de la ciudad de Santiago de Querétaro, México, con el fin de determinar el periodo anual en el que es más conveniente el inicio de la autoconstrucción de una vivienda de interés social. Las propiedades mecánicas del suelo (presión de expansión, ángulo de fricción y cohesión) se determinan mediante pruebas geotécnicas para conocer los posibles movimientos diferenciales del terreno y así evitar las deficiencias a corto plazo que estas casas sufren en nuestro país, obteniendo que el lapso idóneo para la edificación es octubre-marzo, caso contrario, en el periodo abril-septiembre es crítico, por lo que los cimientos aumentan en costo.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This research article shows an analysis of an expansive soil of the Residencial Santa Fe, in the eastern part of the city of Santiago de Querétaro, Mexico, in order to determine the annual period in which it is more convenient to start the self-construction of a social housing. The mechanical properties of the soil (expansion pressure, friction angle and cohesion) are determined by geotechnical tests to find out the possible differential movements of the ground and thus avoid the short-term deficiencies that these houses suffer in our country, obtaining that the ideal period for the construction is October-March, otherwise, in the April-September period it is critical, for which the foundations increase in cost.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo O presente artigo de pesquisa mostra uma análise dos solos expansivos do Residencial Santa Fe, na parte leste da cidade Santiago de Queretaro, México, com o fim de determinar o período do ano mais conveniente para o início da autoconstrução de uma moradia social. As propriedades mecânicas do solo (pressão de expansão, ângulo de atrito e coesão) são determinadas pelos testes geotécnicos, para conhecer os possíveis movimentos diferenciais do terreno e assim evitar as deficiências a curto prazo dessas casas em nosso país, obtendo que o período ideal para a construção seja outubro-março, caso contrário, no período abril-setembro é crítico, para o qual as fundações aumentam de custo.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[autoconstrucción]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[presión de expansión]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[ángulo de fricción]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[cohesión]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[self-construction]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[expansion pressure]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[friction angle]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[cohesion]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[autoconstrução]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[pressão de expansão]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[ângulo de atrito]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[coesão]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Contribución de las Frecuencias Características al Periodo de Vibración Dominante en la Ciudad de Querétaro, México]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Ingeniería Sísmica]]></source>
<year>2017</year>
<numero>97</numero>
<issue>97</issue>
<page-range>84-101</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Antonio]]></surname>
<given-names><![CDATA[Y.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Evaluación del impacto de la contaminación con diésel en las propiedades mecánicas de un suelo arcilloso&#8221;]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>57-69</page-range><publisher-name><![CDATA[Universidad Autónoma de Querétaro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ASTM International</collab>
<source><![CDATA[ASTM D7181-20 a Standard Test Method for Consolidated Drained Triaxial Compression Test for Soils]]></source>
<year>2020</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ASTM International</collab>
<source><![CDATA[ASTM D5298-10 a Standard Test Method for Measurement of Soil Potential (Suction) Using Filter Paper]]></source>
<year>2010</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ASTM International</collab>
<source><![CDATA[ASTM D837-19 a Standard Test Method for Methylene Blue Index of Clay]]></source>
<year>2019</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ASTM International</collab>
<source><![CDATA[ASTM D422-07 a Standard Test Method for Particle-Size Analysis of Soils]]></source>
<year>2007</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ASTM International</collab>
<source><![CDATA[ASTM D4318-10 a Standard Test Methods for Liquid Limit, Plastic Limit, and Plasticity Index of Soils]]></source>
<year>2010</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>ASTM International</collab>
<source><![CDATA[ASTM D4546-08 a Standard Test Methods for One-Dimensional Swell or Collapse of Cohesive Soils]]></source>
<year>2008</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carraco]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Implementación de Ensayos de Succión en Suelos Parcialmente Saturados y Análisis de Resultados en Suelos Residuales&#8221;]]></source>
<year>2017</year>
<page-range>7-9</page-range><publisher-name><![CDATA[Tesis de Ingeniería Civil, Universidad de Chile]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Casanova]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Modelación elastoplástica de la curva de retención de agua en suelos parcialmente saturados&#8221;]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>15</page-range><publisher-loc><![CDATA[Barcelona, España ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Politécnica de Catalunya]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>Conagua</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Precipitación por Entidad Federativa y Nacional&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Comisión Nacional del Agua]]></source>
<year>2022</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Flores]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. et. al]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Estabilidad de taludes durante un desembalse rápido en presas de tierra con suelos parcialmente saturados&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Ingeniería y Desarrollo]]></source>
<year>2019</year>
<page-range>15</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Guerrero]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Interacción Suelo-Estructura en Arcillas Expansivas&#8221;]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>11-5</page-range><publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López]]></surname>
<given-names><![CDATA[T. et. al.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Análisis de estructuras huecas invertidas colocadas sobre suelos expansivos]]></article-title>
<source><![CDATA[Sociedad Mexicana de Ingeniería Geotécnica]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>1-2</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lezama]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Estudio del índice de reactividad en suelos expansivos bajo diferentes condiciones de esfuerzo aplicado y humedad inicial&#8221;]]></source>
<year>2017</year>
<page-range>32-8</page-range><publisher-name><![CDATA[Universidad Autónoma de Querétaro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Massarsch]]></surname>
<given-names><![CDATA[K.R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Lateral Earth Pressure in Normally Consolidated Clay&#8221;]]></source>
<year>1979</year>
<volume>2</volume>
<page-range>245-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brighton, Proceedings ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Montes]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Estabilización de suelos y eliminación de fenol mediante subproductos de la industria avícola&#8221;]]></source>
<year>2018</year>
<page-range>47</page-range><publisher-name><![CDATA[Universidad Autónoma de Estado de México]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Musso]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Suazo]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[&#8220;Determinación de la curva de retención de agua para relaves multimetálicos de la industria minera de Chile y Proyectos 25&#8221;]]></source>
<year>2019</year>
<page-range>22-9</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Nelson]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. D. et. al.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Foundation Engineering for Expansive Soils&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[John Wiley &amp; Sons, Inc]]></source>
<year>2015</year>
<page-range>30-8</page-range><publisher-loc><![CDATA[New Jersey, United States of America ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Torres]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Manejo agronómico de los Vertisoles en México: una revisión&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Terra Latinoamericana]]></source>
<year>2016</year>
<volume>34</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>457-66</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Yáñez]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[D. Dec]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. Clunes]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Dörner]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Estimación de la curva de retención de agua de un Andisol bajo un cultivo de arándano, a través de funciones de pedotransferencia&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Agro Sur]]></source>
<year>2015</year>
<volume>43</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>63-72</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Zepeda]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Castañeda]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Distribución de suelos expansivos en la República Mexicana&#8221;]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Zepeda Garrido]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. Alfredo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Curso Internacional de mecánica de Suelos Arcillosos]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
