<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1405-2253</journal-id>
<journal-title><![CDATA[América Latina en la historia económica]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Am. Lat. Hist. Econ]]></abbrev-journal-title>
<issn>1405-2253</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Investigaciones Dr. José María Luis Mora]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1405-22532021000200007</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.18232/alhe.1168</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Aspectos políticos, econômicos e institucionais da exploração e produção de petróleo e gás no Brasil]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Political, economic, and institutional aspects of oil and gas exploration and production in Brazil]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Alves]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge A. B.]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Polette]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcus]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade do Vale do Itajaí  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Itajaí ]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2021</year>
</pub-date>
<volume>28</volume>
<numero>2</numero>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1405-22532021000200007&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1405-22532021000200007&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1405-22532021000200007&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo O estudo faz uma abordagem econômica, política e institucional da exploração e produção (e&amp;p) de petróleo e gás no Brasil desde as explorações precursoras ocorridas no Brasil Império até a descoberta do pré-sal. A conjunção de três episódios recentes (a grave recessão econômica de 2015-16, a derrocada dos preços do petróleo e a Operação Lava-Jato) produziram sérias instabilidades no setor petrolífero. Porém, as alterações no marco regulatório a partir de 2018 e a redução da presença do Estado na economia alavancaram os investimentos no setor que contribuirão para financiar o crescimento econômico do país. Ademais, o setor petrolífero no Brasil ainda tem muito a crescer, visto que menos de 5% da área sedimentar estão contratados.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract The study takes an economic, political and institutional approach to oil and gas exploration and production in Brazil from the precursor explorations that took place in the Brasil Império to the discovery of pre-salt layer. The conjunction of three recent episodes (the severe economic recession of 2015-16, the fall in oil prices and Operation Lava-Jato) have produced serious instabilities in the oil sector. However, changes in the regulatory framework since 2018 and the reduction of the State&#8217;s presence in the economy leveraged investments in the sector that will contribute to finance the country&#8217;s economic growth. Also, the oil sector in Brazil still has a lot to grow, since less than 5% of the sedimentary area is contracted.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[petróleo]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[gás]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Brasil]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Petrobras]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[pré-sal]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[oil]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[gas]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Brazil]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Petrobras]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[pre-salt]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[N56]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[O13]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[P48]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Abreu]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. de P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Ordem do progresso: Cem anos de política econômica republicana, 1889-1989]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora Campus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Abreu]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. A. de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Beloch]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lattman-Weltman]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lamarão]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário histórico-biográfico brasileiro, pós-1930]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Getúlio Vargas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Agência Nacional do Petróleo, Gás Natural e Biocombustíveis</collab>
<source><![CDATA[Petróleo e Estado]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Agência Nacional do Petróleo, Gás Natural e Biocombustíveis</collab>
<source><![CDATA[Lei do petróleo completa 20 anos]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Agência Nacional do Petróleo, Gás Natural e Biocombustíveis</collab>
<source><![CDATA[Anuário estatístico brasileiro do petróleo, gás natural e biocombustíveis 2018]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Agência Nacional do Petróleo, Gás Natural e Biocombustíveis</collab>
<source><![CDATA[Oportunidades no setor de petróleo e gás natural no Brasil&#8212;Rodadas de licitações 2017-2019]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Agência Nacional do Petróleo, Gás Natural e Biocombustíveis</collab>
<source><![CDATA[Pré-sal já responde por 54% da produção brasileira de petróleo e gás]]></source>
<year>2018</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Agência Petrobras</collab>
<source><![CDATA[Bahia deu berço e escola ao petróleo brasileiro]]></source>
<year>2006</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Agência Petrobras</collab>
<source><![CDATA[Exposição Petrobras em 60 momentos]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Almeida]]></surname>
<given-names><![CDATA[Camila]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O bilionário acordo da Petrobras nos EUA acontecerá no Brasil?]]></source>
<year>2018</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Alves]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. A. B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Impactos dos Royalties do Pré-Sal no Pré-Sal no Desenvolvimento dos Municípios Costeiros do Sudeste Brasileiro]]></source>
<year>2020</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade do Vale do Itajaí]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. B. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A regulação do pós-lavra no direito minerário brasileiro]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Direito, Estado e Recursos Naturais]]></source>
<year>2011</year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>79-106</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Conhecimento do fundo da terra]]></article-title>
<source><![CDATA[Pesquisa Fapesp]]></source>
<year>2018</year>
<numero>19</numero>
<issue>19</issue>
<page-range>92-4</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bagnoli]]></surname>
<given-names><![CDATA[V.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Direito econômico]]></source>
<year>2011</year>
<edition>5a.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Atlas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Barbosa]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A natureza jurídica da concessão para exploração de petróleo e gás natural - Jus.com.br | Jus Navigandi]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Jus Navigandi]]></source>
<year>2004</year>
<volume>9</volume>
<numero>389</numero>
<issue>389</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bastos]]></surname>
<given-names><![CDATA[I. P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Bacia do Recôncavo-Sumário Geológico e Setores em Oferta]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Agência Nacional do Petróleo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Beesley]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Privatization, regulation and deregulation]]></source>
<year>1997</year>
<edition>2a. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[London ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Routledge]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>BP</collab>
<source><![CDATA[BP Statistical Review of World Energy 2018]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-name><![CDATA[BP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Brasil</collab>
<source><![CDATA[Constituição da República Federativa do Brasil: Texto constitucional promulgado em 5 de outubro de 1988, com as alterações determinadas pelas Emendas Constitucionais de Revisão nos 1 a 6/94, pelas Emendas Constitucionais nos 1/92 a 99/2017 e pelo Decreto Legislativo no 186/2008]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasilia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Senado Federal, Coordenação de Edições Técnicas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bucheli]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Major trends in the historiography of the latin american oil industry]]></article-title>
<source><![CDATA[Business History Review]]></source>
<year>2010</year>
<volume>84</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>339-62</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Câmara dos Deputados</collab>
<source><![CDATA[Década de 70]]></source>
<year>2008</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Carnio]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. O.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ação e Pensamento de Monteiro Lobato]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual de Campinas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Caselli]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O pré-sal e as mudanças da regulação da indústria do petróleo e gás natural no Brasil: Uma visão institucional]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Brasileira de Direito Público]]></source>
<year>2011</year>
<volume>9</volume>
<numero>35</numero>
<issue>35</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cortez]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. A. B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Brito]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. H.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Souza]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cantarella]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sluys]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. V.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Maciel]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Universidades e empresas: 40 anos de ciência e tecnologia para o etanol brasileiro]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Blucher]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Dias]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. L. M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Quaglino]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A questão do petróleo no Brasil: Uma história da Petrobrás]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Getúlio Vargas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Furtado]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. T.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Indústria do Petróleo e Gás Natural: Uma vocação desperdiçada]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos do Desenvolvimento]]></source>
<year>2019</year>
<volume>14</volume>
<numero>24</numero>
<issue>24</issue>
<page-range>155-75</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Humphreys]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sachs]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Stiglitz]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Future Directions for the Management of Natural Resources]]></article-title>
<source><![CDATA[Escaping the resource curse]]></source>
<year>2007</year>
<page-range>322-48</page-range><publisher-loc><![CDATA[Nova York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Columbia University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Instituto Brasileiro de Economia</collab>
<source><![CDATA[Pré-Sal: Potenciais Efeitos do Operador Único]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística</collab>
<source><![CDATA[Estatísticas históricas do Brasil: Séries econômicas, demográficas e sociais de 1550 a 1988]]></source>
<year>1990</year>
<edition>2da. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Instituto de Estudos Estratégicos de Petróleo, Gás Natural e Biocombustíveis Zé Eduardo Dutra</collab>
<source><![CDATA[Mudança na cessão onerosa e a entrega do pré-sal INEEP]]></source>
<year>2018</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Joskow]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Noll]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Regulation in Theory and Practice: An overview]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Fromm]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Studies in public regulation]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MIT Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lucchesi]]></surname>
<given-names><![CDATA[Celso Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Petróleo]]></article-title>
<source><![CDATA[Estudos Avançados]]></source>
<year>1998</year>
<volume>12</volume>
<numero>33</numero>
<issue>33</issue>
<page-range>17-40</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Melo]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Alagoas, Petróleo e Petrobrás: A Mística do Petróleo não se Esgotou Com a sua Descoberta]]></source>
<year>1969</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Serviços Gráficos Gazeta de Alagoas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Melo]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. P. de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Café e Petróleo: Um Paralelo Histórico]]></article-title>
<source><![CDATA[Cadernos do Desenvolvimento Fluminense]]></source>
<year>2015</year>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>91-104</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério de Minas e Energia</collab>
<source><![CDATA[Plano Decenal de Expansão de Energia 2027]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério de Minas e Energia</collab>
<source><![CDATA[Novo Mercado de Gás]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Autor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Monaldi]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Economia Política do Petróleo e do Gás na América Latina]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2010</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Monaldi]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Latin America&#8217;s Oil and Gas: After the Boom, a New]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista Harvard Review of Latin America]]></source>
<year>2015</year>
<volume>15</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>2-7</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Morais]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. M. de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Petróleo em águas profundas: Uma história tecnológica da PETROBRAS na exploração e produção offshore]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ipea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Moreira]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lamarão]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. T. N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A campanha do petróleo e a criação da Petrobras]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CPDOC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Neves]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Monteiro Lobato]]></article-title>
<source><![CDATA[Fundamentos. Revista de cultura moderna]]></source>
<year>1948</year>
<volume>2</volume>
<numero>4-5</numero>
<issue>4-5</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oddone]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Óleo e Gás no Brasil: Uma oportunidade histórica?]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[Washington, DC ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Atlantic Council]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oddone]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O setor de petróleo e gás no Brasil]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[ANP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oddone]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Discurso do diretor-geral da ANP na cerimônia sobre os Avanços no setor de óleo e gás &#8211; Ciclo 2016-2018]]></source>
<year>2018</year>
<conf-name><![CDATA[ Cerimônia sobre os Avanços no setor de óleo e gás &#8211; Ciclo 2016-2018]]></conf-name>
<conf-loc>Brasília </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Oddone]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Finalmente um mercado de gás natural no Brasil]]></source>
<year>2019</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FGV Energia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Peltzman]]></surname>
<given-names><![CDATA[S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Toward a more general theory of regulation]]></article-title>
<source><![CDATA[The Journal of Law e Economics]]></source>
<year>1976</year>
<volume>19</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>211-40</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Péres]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. C.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. R. dos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pompermayer]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Biocombustíveis no Brasil: Etanol e biodiesel]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Pêgo]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Campos-Neto]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. A. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Infraestrutura Econômica no Brasil: Diagnósticos e perspectivas para 2025: Vol. I]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>193-249</page-range><publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ipea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Petrobras</collab>
<source><![CDATA[Volumes excedentes da Cessão Onerosa]]></source>
<year>2014</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Petrobras</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Fechamos acordos com autoridades nos Estados Unidos e manteremos 80% do valor no Brasil]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2018</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Peyerl]]></surname>
<given-names><![CDATA[D.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A contribuição do Conselho Nacional do Petróleo e da Petrobras na formação de profissionais para a exploração do petróleo no Brasil]]></source>
<year>2014</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Estadual de Campinas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Philip]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Oil and Politics in Latin America Nationalist Movements and State Companies]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cambridge University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Posner]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Theories of economic regulation]]></article-title>
<source><![CDATA[The Bell Journal of Economics and Management Science]]></source>
<year>1974</year>
<volume>5</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>335-58</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Projeto Memória</collab>
<source><![CDATA[Monteiro Lobato na Web]]></source>
<year>1998</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quintans]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A trajetória do monopólio do petróleo no Brasil]]></source>
<year>2012</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quintans]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Alterar a Lei da Partilha da Produção é entregar o Pré-sal aos estrangeiros?]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2016</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Reis]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Das margens do Maraú no Brasil imperial à criação da Petrobras: 100 anos de geo-história do petróleo nacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Geo UERJ]]></source>
<year>2020</year>
<numero>37</numero>
<issue>37</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Richardson]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pesquisa Social: Métodos e Técnicas]]></source>
<year>2015</year>
<edition>3a. ed.</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Atlas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Smith]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. S.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Petróleo e política no Brasil Moderno]]></source>
<year>1978</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Artenova]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Stigler]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[The Theory of Economic Regulation]]></article-title>
<source><![CDATA[The Bell Journal of Economics and Management Science]]></source>
<year>1971</year>
<volume>2</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>3-21</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Supremo Tribunal Federal - STF</collab>
<source><![CDATA[Ação Direta de Inconstitucionalidade-ADI 3273]]></source>
<year>2005</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Szmrecsányi]]></surname>
<given-names><![CDATA[T.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sá]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Instituto do Açúcar e do Álcool (IAA)]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Paula]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. J. de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lattman-Weltman]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário histórico-biográfico brasileiro, pós-1930]]></source>
<year>2001</year>
<edition>2. ed. rev. e atualizada</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Getúlio Vargas]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Thomas]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Fundamentos de engenharia de petróleo]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Interciência]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>TN Petróleo</collab>
<source><![CDATA[CPNE define regras para 15a, 16a, 4a e 5a rodadas no regime de partilha de produção no pré-sal]]></source>
<year>2017</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Twichell]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Political Economy of Hydrocarbon Sector Development Policy: A Comparative Case Study of Argentina, Brazil, and Mexico]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Miami ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[University of Miami]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>U. S. Energy Information Administration</collab>
<source><![CDATA[Europe Brent Spot Price FOB (Dollars per Barrel)]]></source>
<year>2021</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B66">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vieira Filho]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. E. R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fishlow]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Agricultura e indústria no Brasil: Inovação e competitividade]]></source>
<year>2017</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasil ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ipea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B67">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Walle]]></surname>
<given-names><![CDATA[N. van de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Privatization in developing countries: A review of the issues]]></article-title>
<source><![CDATA[World Development]]></source>
<year>1989</year>
<volume>17</volume>
<numero>5</numero>
<issue>5</issue>
<page-range>601-15</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B68">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Westin]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Criação da Petrobras rachou Senado em 1953]]></article-title>
<source><![CDATA[Jornal do Senado]]></source>
<year>2014</year>
<page-range>7</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
