<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0187-358X</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Investigación bibliotecológica]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Investig. bibl]]></abbrev-journal-title>
<issn>0187-358X</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México, Instituto de Investigaciones Bibliotecológicas y de la Información]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0187-358X2018000200223</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.22201/iibi.24488321xe.2018.75.57970</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[O patrimônio bibliográfico no Brasil: trajetória de leis, políticas e instrumentos de proteção legal]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Bibliographic heritage in Brazil: history of laws, policies and instruments of legal protection]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Renata Ferreira dos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Reis]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alcenir Soares dos]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Ouro Preto Escola de Minas Biblioteca de Obras Raras]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ MG]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<aff id="Af2">
<institution><![CDATA[,Universidade Federal de Minas Gerais Escola de Ciência da Informação Departamento de Teoria e Gestão da Informação]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Belo Horizonte MG]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2018</year>
</pub-date>
<volume>32</volume>
<numero>75</numero>
<fpage>223</fpage>
<lpage>259</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0187-358X2018000200223&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0187-358X2018000200223&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0187-358X2018000200223&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo presenta una visión histórica de la evolución de las leyes, las políticas y los instrumentos de protección jurídica del patrimonio bibliográfico en Brasil entre los siglos XIX al XXI. La revisión de literatura del derecho del patrimonio cultural y la legislación actual muestran que la noción de patrimonio bibliográfico se asocia con la práctica de depósito legal de libros contemporáneos y con los controles de la circulación de libros raros y antiguos. Presenta los principales instrumentos de protección jurídica del patrimonio cultural brasileño, con miras a su uso en los bienes culturales muebles de bibliográfica naturaleza.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This paper offers a historical overview of the evolution of laws, policies and instruments for the legal protection of bibliographic heritage in Brazil from the nineteenth to the twenty-first century. The literature review of cultural heritage and current legislation reveal that the notion of bibliographic heritage is associated with the practice of legal deposit of current books and control of circulation of rare and antique books. The research presents the key instruments of Brazilian cultural laws, analyzing how these could be used to protect bibliographical heritage.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Patrimonio Bibliográfico]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Protección Jurídica]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Brasil]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Bibliographic heritage]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Legal protection]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Brazil]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Andrade]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mário de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A enciclopédia brasileira (Memória brasileira)]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Loyola, Ed. USP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Askerud]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pernille]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Clement]]></surname>
<given-names><![CDATA[Etienne]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La prevención del tráfico ilícito de bienes culturales: Un manual de la UNESCO para la implementación de la Convención de 1970]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>Assembléa Geral Legislativa</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 433, de 3 de julho de 1847. Obriga os impressores a remetter na Côrte á Bibliotheca Publica Nacional, e nas Provincias á Bibliotheca da Capital, hum exemplar de todos os impressos que sahirem das respectivas Typographias]]></article-title>
<source><![CDATA[Colecção de Leis do Império do Brazil I]]></source>
<year>1847</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Baez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História universal da destruição dos livros: das tábuas sumérias à guerra do Iraque]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediouro]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Biblioteca Nacional</collab>
<source><![CDATA[Catálogos brasileiros de obras raras, publicados por bibliotecas e instituições brasileiras]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[BN]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bluteau]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raphael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vocabulario portuguez e latino]]></source>
<year>1728</year>
<volume>10</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Na Officina de Pascoal da Sylva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Calabre]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Políticas culturais no Brasil dos anos 1930 ao século XXI]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. FGV]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Câmara dos Deputados</collab>
<source><![CDATA[Legislação sobre patrimônio cultural]]></source>
<year>2013</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. Câmara]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Campello]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bernadete]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução ao controle bibliográfico]]></source>
<year>2006</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Briquet de Lemos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castriota]]></surname>
<given-names><![CDATA[Leonardo Barci]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patrimônio cultural: Valores e sociedade civil]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Miranda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Paulo de Souza]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Araújo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Guilherme Maciel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Askar]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge Abdo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mestres e conselheiros: Manual de atuação dos agentes do patrimônio cultural]]></source>
<year>2009</year>
<page-range>40-7</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IEDS]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Choay]]></surname>
<given-names><![CDATA[Françoise]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Alegoria do patrimônio]]></source>
<year>2006</year>
<edition>4</edition>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Estação Liberdade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Compromisso de Brasília]]></source>
<year>1970</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Compromisso de Salvador]]></source>
<year>1971</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Constituição dos Estados Unidos do Brasil (1937). Diário Oficial da União]]></source>
<year>1937</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Constituição da República Federal do Brasil]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Senado Federal]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cunha]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antônio Geraldo da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário etimológico da língua portuguesa]]></source>
<year>2010</year>
<edition>4</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Lexikon]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 1.494, de 17 de maio de 1995. Regulamenta a Lei nº 8.313, de 23 de dezembro de 1991, estabelece a sistemática de execução do Programa Nacional de Apoio à Cultura PRONAC, e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1995</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 1.825, de 20 de dezembro de 1907]]></article-title>
<source><![CDATA[Coleção de Leis da República dos Estados Unidos do Brasil]]></source>
<year>1907</year>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 21.451, de 30 de maio de 1932. Autoriza a aquisição direta, por parte do Ministério da Educação e Saúde Pública, aos editores ou a particulares, no país ou no estrangeiro, das publicações técnicas, científicas e outras, ou de edições de obras raras já esgotadas e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Coleção de Leis da República dos Estados Unidos do Brasil]]></source>
<year>1932</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 22.633, de 12 de abril de 1933. Torna extensivo ao Ministério da Agricultura o decreto número 21.451, de 30 de maio de 1932, que autoriza a aquisição direta, por parte do Ministério da Educação e Saúde Pública, aos editores ou a particulares, no país ou no estrangeiro, de publicações técnicas, científicas e outras, ou de edições de obras raras, já esgotadas, e dá outras providencias]]></article-title>
<source><![CDATA[Coleção de Leis da República dos Estados Unidos do Brasil]]></source>
<year>1933</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 5.761, de 27 de abril de 2006. Regulamenta a Lei nº 8.313, de 23 de dezembro de 1991, estabelece sistemática de execução do Programa Nacional de Apoio à Cultura - PRONAC e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2006</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 520, de 13 de maio de 1992. Institui o Sistema Nacional de Bibliotecas Públicas e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1992</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto nº 65.347, de 13 de outubro de 1969. Regulamenta a Lei n. 5.471, de 9 de julho de 1968]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1969</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto-Lei nº 25, de 30 de novembro de 1937. Organiza a proteção do patrimônio histórico e artístico nacional]]></article-title>
<source><![CDATA[Coleção de Leis do Brasil]]></source>
<year>1937</year>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto-Lei nº 526, de 1 de julho de 1938. Institue o Conselho Nacional de Cultura]]></article-title>
<source><![CDATA[Coleção de Leis do Brasil]]></source>
<year>1938</year>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Decreto-Lei nº 93, de 21 de dezembro de 1937. Crea o Instituto Nacional do Livro]]></article-title>
<source><![CDATA[Coleção de Leis do Brasil]]></source>
<year>1937</year>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Edmondson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ray]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Memory of the World: General Guidelines]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNESCO]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Facciolati]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacobo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Forcellini]]></surname>
<given-names><![CDATA[Egidio]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Furlanetto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Giuseppe]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Lexicon totius latinitatis]]></source>
<year>1871</year>
<publisher-loc><![CDATA[Patavii ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Typis Seminarii]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Faria]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Isabel]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pericão]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria da Graça]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Dicionário do livro: Da escrita ao livro eletrônico]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. USP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ferreira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aurélio Buarque de Holanda]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Novo dicionário Aurélio da Língua Portuguesa]]></source>
<year>2009</year>
<edition>4</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Curitiba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Positivo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Filó]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maurício da Cunha Savino]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patrimônio cultural: Alcances e reflexos no Brasil]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Preve]]></surname>
<given-names><![CDATA[Daniel Ribeiro]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Engelmann Filho]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alfredo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Campos]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juliano Bitencourt]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Patrimônio cultural, direito e cidadania]]></source>
<year>2013</year>
<page-range>31-41</page-range><publisher-loc><![CDATA[Erechin ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Habilis]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fonseca]]></surname>
<given-names><![CDATA[Edson Nery da]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Bibliografia brasileira corrente: Evolução e estado atual do problema]]></article-title>
<source><![CDATA[Ciência da Informação]]></source>
<year>1972</year>
<volume>1</volume>
<page-range>9-14</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fonseca]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Cecília Londres]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O patrimônio em processo: Trajetória política federal de preservação no Brasil]]></source>
<year>2009</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editora UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Guia do Patrimônio Bibliográfico Nacional de Acervo Raro]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Biblioteca Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 10.994, de 14 de dezembro de 2004. Dispõe sobre o depósito legal de publicações, na Biblioteca Nacional e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 107, de 8 de setembro de 2001. Estabelece as bases da política e do regime de proteção e valorização do património cultural]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário da República]]></source>
<year>2001</year>
<numero>209</numero>
<issue>209</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Portugal ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 4.845, de 19 de novembro de 1965. Proíbe a saída, para o exterior, de obras de artes e ofícios, produzidos no país até o fim do período monárquico]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1965</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 5.471, de 9 de julho de 1968. Dispõe sobre a exportação de livros antigos e conjuntos bibliográficos brasileiros]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1968</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 7.347, de 24 de julho de 1985. Disciplina a ação civil pública de responsabilidade por danos causados ao meio ambiente, ao consumidor, a bens e direitos de valor artístico, estético, histórico e paisagístico, e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1985</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Lei nº 9.605, de 12 de fevereiro de 1998. Dispõe sobre as sanções penais e administrativas derivadas de condutas e atividades lesivas ao meio ambiente, e dá outras providências]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>1998</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ley nº 16, de 25 de junio de 1985. Ley del Patrimonio Histórico Español]]></article-title>
<source><![CDATA[Boletín Oficial del Estado]]></source>
<year>1985</year>
<numero>155</numero>
<issue>155</issue>
<publisher-loc><![CDATA[España ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Maia]]></surname>
<given-names><![CDATA[Tatyana de Amaral]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[O patrimônio cultural brasileiro em debate: A ação do Conselho Federal de Cultura (1967-1975)]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista CPC]]></source>
<year>2011</year>
<volume>11</volume>
<page-range>60-86</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Malhano]]></surname>
<given-names><![CDATA[Clara Emília Sanches Monteiro de Barros]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Da materialização à legitimação do passado: A monumentalidade como metáfora do Estado]]></source>
<year>2002</year>
<page-range>1920-45</page-range><publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FAPERJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Menezes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ivo Porto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Bens culturais da Igreja]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições Loyola]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Michaelis]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Weiszflog]]></surname>
<given-names><![CDATA[Walter]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Michaelis: Moderno dicionário da língua portuguesa]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Melhoramentos]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>Ministério da Cultura</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Portaria nº 259, de 2 de setembro de 2004. Cria o Comitê Nacional do Brasil do Programa Memória do Mundo da UNESCO]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério da Cultura. Fundação Biblioteca Nacional</collab>
<source><![CDATA[Catálogos brasileiros de obras raras, publicados por bibliotecas e instituições brasileiras]]></source>
<year>1997</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fundação Biblioteca Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério da Cultura. Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional</collab>
<source><![CDATA[Carta ao cidadão]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IPHAN]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Ministério da Cultura</collab>
<collab>Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional</collab>
<source><![CDATA[Instrução Normativa nº 01, de 11 de junho de 2007. Dispõe sobre o Cadastro Especial dos Negociantes de Antiguidades, de Obras de Arte de Qualquer Natureza, de Manuscritos e Livros Antigos ou Raros, e dá outras providências]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério da Cultura</collab>
<collab>Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional</collab>
<source><![CDATA[Lista dos bens culturais inscritos nos Livros de Tombo (1938-2012)]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IPHAN]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério da Cultura</collab>
<collab>Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional</collab>
<source><![CDATA[Lista dos bens tombados e Processos em andamento (1938-2015)]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IPHAN]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>Ministério da Cultura</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Portaria nº 61, de 31 de outubro de 2004. Aprova o Regulamento do Comitê Nacional do Brasil do Programa Memória do Mundo da UNESCO]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2004</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="journal">
<collab>Ministério da Cultura</collab>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Portaria nº 72, de 17 de agosto de 2015. Designa os membros do Comitê Nacional do Brasil do Programa Memória do Mundo da UNESCO, para mandato de dois anos, a contar de 3 de outubro de 2015]]></article-title>
<source><![CDATA[Diário Oficial da União]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério da Educação e Cultura</collab>
<source><![CDATA[Proteção e revitalização do patrimônio cultural no Brasil: Uma trajetória]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasília ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Publicações da Secretaria do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministério Público</collab>
<source><![CDATA[Manual básico de segurança e conservação do patrimônio cultural sacro]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-name><![CDATA[MPMG]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Miranda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Paulo de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Tutela do patrimônio cultural brasileiro: Doutrina, jurisprudência, legislação]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Del Rey]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Miranda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Paulo de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Evolução histórica da legislação protetiva do patrimônio cultural no Brasil]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Rodrigues]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Eduardo Ramos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Miranda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Paulo de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudos de direito do patrimônio cultural]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>195-215</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fórum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B58">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Moraes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rubens Borba de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Bibliografia Brasiliana: livros raros sobre o Brasil publicados desde 1504 até 1900 e obras de autores brasileiros do período colonial]]></source>
<year>2010</year>
<volume>2</volume>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. USP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B59">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mouren]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raphaele]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Manuel du patrimoine em bibliotheque]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editions du Circle de la Librairie]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B60">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Murguia]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo Ismael]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Yassuda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Silvia Nathaly]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Patrimônio histórico-cultural: Critérios de tombamento de bibliotecas pelo IPHAN]]></article-title>
<source><![CDATA[Ciência da Informação]]></source>
<year>2007</year>
<volume>12</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>65-82</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B61">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>OEA</collab>
<source><![CDATA[Convenção sobre Defesa do Patrimônio Arqueológico, Histórico e Artísticos das Nações Americanas]]></source>
<year>1976</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B62">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paiva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Magno de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O regime jurídico do bem cultural edificado no Brasil]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ouro Preto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UFOP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B63">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paiva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Magno Souza]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Miranda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Paulo de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Direito do patrimônio cultural: Compêndio da legislação brasileira]]></source>
<year>2011</year>
<publisher-loc><![CDATA[Ouro Preto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. UFOP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B64">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Palazzi]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Novíssimo dizionario dela lingua italiana: Etimológico, fraseológico, grammaticale, ideológico, nomeclatore e dei sinonimi]]></source>
<year>1946</year>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Milano ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Casa Editriche Ceschina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B65">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Parella]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ivana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Patrimônio documental e escrita de uma história da pátria regional: Arquivo Público Mineiro, 1835-1937]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Annablume]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B66">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pedraza Gracia]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[La responsabilidade social y jurídica ante el patrimônio bibliográfico]]></article-title>
<source><![CDATA[Pecia Complutense]]></source>
<year>2010</year>
<volume>7</volume>
<numero>13</numero>
<issue>13</issue>
<page-range>41-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B67">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pinheiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Virgínia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Livro raro: Formação e gestão de coleções bibliográficas especiais]]></source>
<year>2009</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B68">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Pontifícia Comissão para os Bens Culturais da Igreja</collab>
<source><![CDATA[Necessidade e urgência da inventariação e catalogação do patrimônio cultural da Igreja]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cidade do Vaticano ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B69">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Pontificia Commissione per i Beni Culturali dela Chiesa</collab>
<source><![CDATA[Le biblioteche ecclesiastiche nella missone dela chiesa]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Roma ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B70">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Prado]]></surname>
<given-names><![CDATA[Inês Virgínia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Direito ao (do) patrimônio cultural brasileiro]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fórum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B71">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rabello]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sônia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Estado na preservação de bens culturais: O tombamento]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[IPHAN]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B72">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodrigues]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco Luciano Lima]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Patrimônio cultural - A propriedade dos bens culturais no Estado Democrático de Direito]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Fortaleza ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[UNIFOR]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B73">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodrigues]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Eduardo Ramos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Crimes contra o patrimônio cultural e o ordenamento urbano]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Rodrigues]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Eduardo Ramos]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Miranda]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marcos Paulo de Souza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudos de direito do patrimônio cultural]]></source>
<year>2012</year>
<page-range>147-79</page-range><publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fórum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B74">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando Fernandes]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As cidades brasileiras e o patrimônio cultural da humanidade]]></source>
<year>2003</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. USP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B75">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Soares]]></surname>
<given-names><![CDATA[Inês Virgínia Prado]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Direito ao (do) patrimônio cultural brasileiro]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[Belo Horizonte ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fórum]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B76">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Convenção sobre a proteção de bens culturais em caso de conflito armado]]></source>
<year>1954</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B77">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Recomendação sobre medidas destinadas a proibir e impedir a exportação, a importação e a transferência de propriedade ilícita de bens culturais]]></source>
<year>1964</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B78">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Convenção relativa às medidas destinadas a proibir e impedir a exportação, a importação e a transferência de propriedade ilícita de bens cultuais]]></source>
<year>1970</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B79">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Recomendação sobre o intercâmbio internacional de bens culturais]]></source>
<year>1976</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B80">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Recomendação sobre a proteção dos bens culturais móveis]]></source>
<year>1978</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B81">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vieira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Domingos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Grande diccionario portuguez ou thesouro da lingua portugueza]]></source>
<year>1874</year>
<volume>5</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[E. Chardron e Bartholomeu H. de Moraes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
