<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0185-3929</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Relaciones. Estudios de historia y sociedad]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Relac. Estud. hist. soc.]]></abbrev-journal-title>
<issn>0185-3929</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[El Colegio de Michoacán]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0185-39292015000100047</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Las complejas tramas de la educación escolar indígena en Brasil: discursos de interculturalidad y apropiaciones indígenas de la escuela]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The complex webs of indigenous education in Brazil: discourses on interculturality and indigenous appropriations of schooling]]></article-title>
<article-title xml:lang="fr"><![CDATA[Les trames complexes de l'éducation scolaire au Brésil: discours interculturels et appropriations indigènes de l'école]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paladino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidad Federal Fluminense  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Brazil</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>03</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>03</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>36</volume>
<numero>141</numero>
<fpage>47</fpage>
<lpage>73</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0185-39292015000100047&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0185-39292015000100047&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0185-39292015000100047&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen: El artículo presenta una discusión acerca de la interculturalidad en la educación escolar indígena en Brasil y analiza, a partir de tres ejemplos etnográficos, la complejidad de las representaciones y prácticas de los pueblos indígenas en relación con la institución escolar. Se pretende así cuestionar los discursos oficiales y las políticas indigenistas que aún se rigen por una visión esencializada de estos pueblos, sin respetar y atender sus demandas y realidades diferenciadas.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract: This article presents a discussion on interculturality in indigenous education in Brazil and analyzes, using three ethnographic examples, the complexity of the representations and practices of indigenous peoples in relation to the school institution. The aim is to question official discourses and indigenist policies that continue to govern through an essentialized vision of these peoples, instead of respecting, and attending to, their differentiated demands and realities.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé: L'article présente une discussion sur l'interculturalité dans l'éducation indigène au Brésil et analyse à partir de trois exemples ethnographiques, la complexité des représentations et des pratiques des peuples indigènes en rapport avec l'institution scolaire. Il s'agit aussi de remettre en question les discours officiels et les politiques indigénistes qui se règlent encore par une vision essentialiste de ces peuples, sans respecter et répondre à leurs demandes et à leurs réalités différentes.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Pueblos indígenas de Brasil]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[políticas indigenistas]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[discursos sobre la interculturalidad]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[apropiaciones indígenas de la escuela]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[indigenous peoples]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Brazil]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[indigenist policies]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[discourses of interculturality]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[indigenous appropriations of schooling]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Peuples indigènes du Brésil]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[politiques indigénistes]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[discours sur l'interculturalité]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[appropriations indigènes de l'école]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Barth]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fredrik]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Cosmologies in the making: a generative approach to cultural variation in inner New Guinea]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Cambridge ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cambridge University Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bertely Busquets]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conociendo nuestras escuelas. Un acercamiento etnográfico a la cultura escolar]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Paidós]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Collet]]></surname>
<given-names><![CDATA[Célia Gouvea]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ritos de Civilização e Cultura: a escola bakairi]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[PPGAS, Museo Nacional]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[García]]></surname>
<given-names><![CDATA[Stella Maris]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Paladino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educación escolar indígena. Investigaciones antropológicas en Brasil y Argentina]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ed. Antropofagia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Grupioni]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís Donisete Benzi]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Formação de professores indígenas: repensando trajetórias]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasilia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ministério da Educação, Secretaria de Educação Continuada, Alfabetização e Diversidade]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Grupioni]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís Donisete Benzi]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Olhar longe, porque o futuro é longe. Cultura, escola e professores indígenas no Brasil]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Programa de Pós-Graduação em Antropologia Social, Departamento de Antropología de la Facultad de Filosofía, Letras y Ciencias Humanas, Universidad de São Paulo]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Fluxos, fronteiras, híbridos: palavras-chave da antropologia transnacional]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hannerz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ulf]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mana]]></source>
<year>1997</year>
<volume>3</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>7-40</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Henriques]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ricardo]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gesteira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kleber]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Grillo]]></surname>
<given-names><![CDATA[Susana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Chamusca]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adelaide]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Escolar Indígena: diversidade sociocultural indígena ressignificando a escola]]></source>
<year>2007</year>
<numero>Cadernos SECAD 3</numero>
<issue>Cadernos SECAD 3</issue>
<publisher-loc><![CDATA[Brasilia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SECAD, MEC]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística</collab>
<source><![CDATA[Censo Demográfico 2010. Características Gerais dos Indígenas]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río de Janeiro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Levinson]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. A.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Foley]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The cultural production of the educated person. Critical ethnographies of schooling and local practice]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[State University of New York Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis Enrique]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Interculturalidad, educación y ciudadanía. Perspectivas latino-americanas]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Paz ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[FunProeib Andes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Educação escolar indígena: Estado e Movimentos Sociais]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Luciano]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gersem dos Santos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Revista da FAEEBA-Educação e Contemporaneidade]]></source>
<year>2010</year>
<volume>19</volume>
<numero>33</numero>
<issue>33</issue>
<page-range>35-49</page-range><publisher-loc><![CDATA[Salvador ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>Ministerio de Educación</collab>
<source><![CDATA[Referencial curricular nacional para as escolas indígenas]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasilia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/SEF/DPEF]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pacheco de Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA["O nosso Governo": os Ticuna e o regime tutelar]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Marco Zero]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Uma etnologia dos "índios misturados"? Situação colonial, territorialização e fluxos culturais]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pacheco de Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mana]]></source>
<year>1998</year>
<volume>4</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>47-77</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pacheco de Oliveira]]></surname>
<given-names><![CDATA[João]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Freire]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carlos Augusto da Rocha]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A presença indígena na Formação do Brasil]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Brasilia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MEC/Secad]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paladino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Escolar Indígena no Brasil contemporâneo: entre a revitalização cultural e a desintegração do modo de ser tradicional]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[PPGAS, UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paladino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Estudar e experimentar na cidade: Trajetórias sociais, escolarização e experiência urbana entre "Jovens" indígenas ticuna, Amazonas]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[PPGAS, UFRJ]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Paladino]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Czarny]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Povos indígenas e escolarização: discussões para se repensar novas epistemes nas sociedades latino-americanas]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Garamond]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rockwell]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elsie]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La escuela cotidiana]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fondo de Cultura Económica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Souza Lima]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Carlos]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um Grande Cerco de Paz: poder tutelar, indianidade e formação do Estado no Brasil]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vozes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tassinari]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonella Maria Imperatriz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Escola indigena: novos horizontes teóricos, novas fronteiras da educação]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Lopes da Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aracy]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ferreira]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mariana]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Antropologia, História e Educação-a questão indígena e a escola]]></source>
<year>2001</year>
<page-range>157-95</page-range><publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[MARI]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Weber]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ingrid]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Um copo de cultura: os Huni Kuin (Kaxinawá) do rio Humaitá e a escola]]></source>
<year>2006</year>
<publisher-loc><![CDATA[Río Branco ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edufac]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
