<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0185-2620</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Estudios de historia moderna y contemporánea de México]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Estud. hist. mod. contemp. Mex]]></abbrev-journal-title>
<issn>0185-2620</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México, Instituto de Investigaciones Históricas]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0185-26202004000200133</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Apuntes para una historia de los testigos de jehová en México: los orígenes, las primeras disidencias y la consolidación de su movimiento, 1919-1944]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Notes for a History of Jehovah's Witnesses in Mexico: The Origins, Early Dissidence and Consolidation of their Movement, 1919-1944]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gutiérrez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Harim B.]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,El Colegio de México  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>México</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2004</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>12</month>
<year>2004</year>
</pub-date>
<numero>28</numero>
<fpage>133</fpage>
<lpage>174</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0185-26202004000200133&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0185-26202004000200133&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0185-26202004000200133&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen: Este artículo examina los orígenes de los testigos de Jehová en México, desde la organización de su primera congregación en la ciudad de México en 1919 hasta las grandes asambleas que realizaron en 1944. También se ocupa de dos movimientos religiosos que se escindieron de los testigos: el grupo organizado en torno al templo "El Ángel Jehová", formado por los seguidores mexicanos del líder religioso suizo Alexandre Freytag el otro es la efímera Asociación Nacional de Estudiantes de la Biblia. También propone que los testigos de Jehová, una minoría religiosa nueva y de origen extranjero, pudo implantarse en México gracias a que aprovechó las oportunidades que le brindó el conflicto entre la Iglesia y el Estado, así como la protección que los gobiernos revolucionarios otorgaron a las organizaciones cristianas no católicas.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract: This article examines the origins of Jehovah's wit-nesses settlement in Mexico, since the organization of their first congregation in Mexico City in 1919 to their great assemblies in 1944. It also studies two religious dissident groups: one organized around "El Ángel de Jehová" temple, formed by the Mexican followers of the Swiss religious leader Alexandre Freytag; the other one is the ephemeral Asociación Nacional de Estudiantes de la Biblia. It also suggests that the Jehovah's witnesses, a new abroad religious minority, could settle down in Mexico thanks to the conflict between the Church and the State, and to the protection the revolutionary governments gave to non-catholic Christian organizations.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[testigos de Jehová]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Alexandre Freytag]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Asociación Nacional de Estudiantes de la Biblia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[protestantes]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Iglesia católica]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Estado]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[revolución]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[religión]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[anticlericalismo]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Jehovah's witnesses]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Mexico]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Alexandre Freytag]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[National Bible Students Association]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[protestants]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[State]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[catholic Church]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[revolution]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[religion]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[anticlericalism]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[1995. Anuario de los Testigos de Jehová, con el informe del año de servicio de 1994]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[La Torre del Vigía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA["¡Babilonia la Grande ha caído!" ¡El reino de Dios domina!]]></source>
<year>1972</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Bastian]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean-Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Protestantismo y sociedad en México]]></source>
<year>1983</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Casa Unida de Publicaciones]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Blancarte]]></surname>
<given-names><![CDATA[Roberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia de la Iglesia católica en México]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Zinacantepec ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[El Colegio Mexiquense]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cassaretto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Mary A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El movimiento protestante en México , 1940-1955]]></source>
<year>1956</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Castro Ángeles]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gabriela]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová: del sectarismo a la asociación religiosa (reportaje)]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México, Facultad de Ciencias Políticas y Sociales]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Al amparo de educación, los 'testigos' insultan a México y niegan homenaje a la bandera]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Chávez González]]></surname>
<given-names><![CDATA[José N.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Nación]]></source>
<year>1944</year>
<numero>149</numero>
<issue>149</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Franz]]></surname>
<given-names><![CDATA[Raymond]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Crisis of conscience]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Atlanta ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Commentary Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia de la Revolución Mexicana. Periodo 1934-1940. Los artífices del cardenismo]]></source>
<year>1979</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[El Colegio de México]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[González]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia de la Revolución Mexicana. Periodo 1934-1940. Los días del presidente Cárdenas]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[El Colegio de México]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Guerra]]></surname>
<given-names><![CDATA[Frangois-Xavier]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[México: del Antiguo Régimen a la Revolución]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fondo de Cultura Económica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová en el propósito divino]]></source>
<year>1965</year>
<publisher-name><![CDATA[Nueva York, Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová en México]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[La Torre del Vigía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová, proclamadores del reino de Dios]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Grupo Editorial Ultramar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová: ¿quiénes son y qué creen?]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[La Torre del Vigía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Melton]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. Gordon]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Encyclopaedia of American religions]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Detroit ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gale Research]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Meyer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La cristiada, 2. El conflicto entre la Iglesia y el Estado, 1926-1929]]></source>
<year>1980</year>
<edition>6</edition>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Siglo Veintiuno Editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Penton]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marvin James]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Apocalypse delayed. The story of Jehovah 's witnesses]]></source>
<year>1997</year>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Toronto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[University of Toronto Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Penton]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marvin James]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mexico's reformation: a history of Mexican protestantism from its inception to the present]]></source>
<year>1965</year>
<publisher-name><![CDATA[State University of Iowa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Razonamiento a partir de las Escrituras]]></source>
<year>1985</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Riego Vázquez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jorge]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Conducta de los médicos de la Secretaría de Salud del Distrito Federal ante la negativa de los pacientes testigos de Jehová a recibir transfusiones sanguíneas]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México, Facultad de Medicina]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rivera R.]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Protestantismo mexicano -su desarrollo y estado actual]]></source>
<year>1961</year>
<edition>3</edition>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rivera R.]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Instituciones protestantes en México]]></source>
<year>1962</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Seguridad mundial bajo el "Príncipe de Paz"]]></source>
<year>1986</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="">
<source><![CDATA[Statistics: 2003 Report of Jehovah's witnesses]]></source>
<year></year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Suiza y Liechtenstein]]></article-title>
<source><![CDATA[Libro de actividades 1987, con el informe del año de servicio de 1986]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tapia Vargas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alejandro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Religión, significado y cultura: el significado psicológico de la religión entre católicos, mormones y testigos de Jehová]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad Nacional Autónoma de México, Facultad de Psicología]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová en el propósito divino]]></source>
<year>1965</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová en México]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[La Torre del Vigía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová, proclamadores del reino de Dios]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Grupo Editorial Ultramar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Los testigos de Jehová: ¿quiénes son y qué creen?]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[La Torre del Vigía]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras (con referencias)]]></source>
<year>1987</year>
<publisher-loc><![CDATA[Nueva York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Watch Tower Bible and Tract Society of New York]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wilson]]></surname>
<given-names><![CDATA[Bryan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sociología de las sectas religiosas]]></source>
<year>1970</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Guadarrama]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
