<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>2448-8550</journal-id>
<journal-title><![CDATA[IE Revista de investigación educativa de la REDIECH]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[IE Rev. investig. educ. REDIECH]]></abbrev-journal-title>
<issn>2448-8550</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Red de Investigadores Educativos Chihuahua A.C.]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S2448-85502016000200006</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El conocimiento del conocimiento: la obra de Edgar Morin y la problemática de la educación mexicana]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Knowledge of knowledge: the work of Edgar Morin and the problem of Mexican education]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Álvarez Nieto]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ma. Guadalupe]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Escuela Normal Superior del Estado de México  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>10</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>10</month>
<year>2016</year>
</pub-date>
<volume>7</volume>
<numero>13</numero>
<fpage>6</fpage>
<lpage>20</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S2448-85502016000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S2448-85502016000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S2448-85502016000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo relaciona aspectos del pensamiento epistemológico de Morin con la problemática que enfrenta la educación básica, en especial el aprendizaje permanente de los profesores. El objetivo del trabajo es reflexionar sobre las responsabilidades cognoscitivas de todo docente, pues este se considera elemento clave de la educación. Asimismo, vislumbrar la profesionalización como posibilidad de aprendizaje permanente, y así establecer las bases para diseñar un esquema cognoscitivo que, adecuándose a las circunstancias de la práctica docente en la educación básica, enfrente y transforme dichas circunstancias. La idea eje del artículo sostiene que la educación puede propiciar un aprendizaje con el cual el sujeto sea capaz de someter a crítica su propio conocimiento y detectar errores e ilusiones cognoscitivas. Inicialmente, el texto expone una breve problematización de la educación mexicana; enseguida cuestiona las nociones de conocimiento vigentes en el sistema educativo. Luego analiza el reto epistemológico de la complejidad y se reflexiona sobre el carácter fragmentario de la cultura educativa. Por último, se atisba en la visión sistémica de Morin y se formulan algunas conclusiones que realmente intentan abrir posibilidades al estudio de su obra, aplicada a la profesionalización de los docentes.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article relates aspects of Morin&#8217;s epistemological thought to the problems faced by basic education, especially the permanent learning of teachers. The objective of the work is to reflect on the cognitive responsibilities of all teachers, as this is considered a key element of education. Also, to see professionalization as a possibility for lifelong learning, and thus establish the basis for designing a cognitive framework that, in line with the circumstances of teaching practice in basic education, confronts and transforms those circumstances. The axial idea of the article holds that education can promote learning with which the subject is able to subject his own knowledge to criticism and detect cognitive errors and illusions. Initially, the text exposes a brief problematization of Mexican education; later, questions the notions of knowledge prevailing in the educational system. Subsequently, he analyzes the epistemological challenge of complexity and reflects on the fragmentary nature of the educational culture. Finally, it glimpses at the systemic vision of Morin and formulates some conclusions that, really, try to open possibilities to the study of his work, applied to the professionalization of the teachers.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[educación]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[docencia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[conocimiento]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[pensamiento complejo]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[profesionalización docente]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[education]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[teaching]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[knowledge]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[complex thinking]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[teacher professionalization]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AGUIRRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Tramas y espejos. Las construcciones de historias de la educación]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[CESU-UNAM]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CASTORIADIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El avance de la insignificancia]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Buenos Aires, Argentina ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Eudeba]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DELGADO]]></surname>
<given-names><![CDATA[C.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Hacia un nuevo saber. La bioética en la revolución contemporánea del saber]]></source>
<year>2007</year>
<publisher-loc><![CDATA[La Habana, Cuba ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Publicaciones Acuario, Centro Félix Varela]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRADE]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La educación deseada: una tarea pendiente en México]]></source>
<year>2016</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Calidad Educativa Consultores S.C.]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FREIRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[P.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Saberes necesarios para la práctica educativa]]></source>
<year>2006</year>
<edition>11</edition>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Siglo XXI Editores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GADAMER]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.G.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Verdad y método]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[Salamanca ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Sígueme]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HARGREAVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Profesorado, cultura y postmodernidad]]></source>
<year>2005</year>
<edition>5</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid, España ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones Morata]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[IMBERNÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La formación y el desarrollo profesional del profesorado. Hacia una nueva cultura profesional]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Graó]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[IMBERNÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La educación en el siglo XXI. Los retos del futuro inmediato]]></source>
<year>2001</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona, España ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Graó]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[IMBERNÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Vivencias de maestros y maestras. Compartir desde la práctica educativa]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona, España ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Graó]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LARROYO]]></surname>
<given-names><![CDATA[F.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Historia general de la pedagogía]]></source>
<year>1981</year>
<edition>17</edition>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Porrúa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Suma México 15 años de bajas calificaciones]]></article-title>
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEÓN]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El Universal]]></source>
<year>2015</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="journal">
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Ley General del Servicio Profesional Docente (LGSPD)]]></article-title>
<source><![CDATA[Diario Oficial de la Federación]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Secretaría de Gobernación]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El método III: el conocimiento del conocimiento]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid, España ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cátedra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los siete saberes necesarios de la educación del futuro]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-name><![CDATA[Multiversidad Mundo Real]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MORIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los siete saberes necesarios para la educación del futuro]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-name><![CDATA[Unesco]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NIEDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MACEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Un currículo científico para estudiantes de 11 a 14 años]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>SECRETARÍA DE EDUCACIÓN PÚBLICA</collab>
<source><![CDATA[Planes y programas de estudio de educación secundaria]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>SECRETARÍA DE EDUCACIÓN PÚBLICA</collab>
<source><![CDATA[Educación media superior]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>SECRETARÍA DE EDUCACIÓN PÚBLICA</collab>
<source><![CDATA[Planes y programas de estudio en educación normal]]></source>
<year>1997</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[SEP]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOTO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ma. H.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Modelos y estrategias en la formación de profesores]]></source>
<year>2002</year>
<publisher-loc><![CDATA[Chile ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Vicerrectoría Académica de la Universidad de La Serena]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="confpro">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZAMBRANO]]></surname>
<given-names><![CDATA[L.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PINEDA]]></surname>
<given-names><![CDATA[R.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[HERNÁNDEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La formación docente desde el pensamiento dialéctico complejo]]></source>
<year>2011</year>
<conf-name><![CDATA[ XICongreso Nacional de Investigación Educativa]]></conf-name>
<conf-loc>México </conf-loc>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
